Search

Sözel Davranış ve İstek Bildirme yani Manding

Updated: Jan 4, 2021



Sözel davranış B.F. Skinner’in teorilerine dayanarak ve ABA prensiplerini ve tekniklerini kullanarak iletişim kurmayı öğretir. Sözel davranış sadece kelime öğrenmeye odaklanmaktansa dili kullanarak istekte bulunmak ve fikirleri iletmek üzerine yoğunlaşır.

Sözel davranışın odaklandığı terimlerden birisi “mand” yani istekte bulunmaktır.


İstekte bulunmakabaca bireyin istediği şeyleri başkalarından isteyebilmesidir. Bunun içinde çocuğun o nesneye karşı motivasyonunun olması gerekir. Skinner’e göre de dilin – kelimelerin, işaretlerin, ya da resimlerin- motivasyon (MO – Motivating Operations) ile kontrol edildiği kısmıdır. Manding / istekte bulunma istenilen şeyin elde edilmesidir.

Mandler çocuğun bir nesne için motivasyonunun yüksek olduğu zamanlarda ortaya çıkar. Örneğin aç olduğunuzda, susadığınızda ya da bir şey yapmak istemediğinizde.

Mandler ilk öğrenilen sözel davranışlardır. Kendi kendini pekiştirir. Çocuklar mandler sayesinde istedikleri şeylere istedikleri zaman ulaşırlar. Mandler sayesinde çocuklar istemedikleri şeylerden de kurtulurlar. ‘Hayır’, ‘dur’, ‘’istemiyorum’’ bunlar da birer manddir. VB MAPP değerlendirme programının yazarı Mark Sundberg’e göre normal gelişim gösteren 2,5 yaşındaki bir çocuk 200-400 arasında mand ve tact (isimlendirme) repertuarına sahiptir. Bu sayı normal gelişim gösteren 5 yaşındaki bir çocukta 1000-2500 mand ve tact’e çıkar.


Otizmli çocuklar bazen iletişim kuramadıklarında istediklerini elde etmek için saldırgan davranışlar, öfke nöbetleri, kendine zarar verici davranışlar gibi problem davranışlar geliştirebilirler. Manding çocuğa çevresinde olanları kontrol etmesinde yardımcı olur ve problem davranışların azaltılmasında faydalı olabilir.


Sosyal etkileşim için önemli olan manding çocuğa yeni bilgi edinmesi konusunda da yardımcı olur. (Manding for information / Bilgi edinmek için istekte bulunmak: Nerede, Kim vb.)


Mand öğretimine çocuğun motivasyonunun yüksek olduğu durumlarda başlamak faydalı olacaktır. Eğitime ilk başladığınızda genel mandler yerine çocuğun iletişim kapasitesini arttırmak için spesifik mandlerin öğretilmesi önemlidir.


Eğitimden bir sonuç alabilmek için mand eğitimi tutarlı ve sistematik bir şekilde yapılmalı ve ipuçlu ve ipuçsuz mandlerin ilerlemesi grafiğe dökülerek izlenmelidir. İyi bir ABA programının datasız ve grafiksiz olmayacağını unutmayalım.

Şirin YILMAZ, M.S., BCBA

ABA Program Koordinatörü


Kaynak: Algı ABA'daki yazımın tamamını https://www.algiaba.com.tr/sozel-davranis-ve-manding/

adresinde bulabilirsiniz.

91 views

Recent Posts

See All